XUÂN TRONG CỬA THIỀN

Thích Đức Trí

 

 

Kinh thưa quư vị! Hôm nay ngày đầu năm Bính Tuất, quư vị về đây đón xuân lễ Phật. chúng ta nên biết rằng đây là niềm vui vô cùng hy hữu. Những người con Việt tha phương dù bất cứ ở đâu vẫn ôm ấp nếp sống văn hóa tốt đẹp của tổ tiên để lại. Đối với dân tộc Việt Nam, hằng năm có những lễ hội quan trọng sau:  Tết Nguyên Đán, rằm tháng Giêng, rằm thánh Tư, rămg tháng Bảy và rằm tháng 10. Trong tất cả các lễ hội đó đều mang tính chất nhân bản và thấm nhuần đạo lư từ bi  cứu khổ của Phật Giáo. Đạo Phật đem đến cho con người và nhân loại niềm hạnh phúc to lớn nhất, tổ tiên chúng ta đă từng xem nó là viên ngọc vô giá, đă trân trọng giữ ǵn qua bao thời đại. Đạo Phật và dân tộc Việt Nam đă gắn bó chặt chẻ với nhau, nó đă thấm nhuần trong trái tim của người Phật tử Việt Nam.

          Ngày xuân là ngày vui tươi hạnh phúc của mọi người, một năm cũ đă qua hướng đến một năm mới với bao niềm khát vọng của đời sống chân thiện mỹ, vượt ra khỏi sự chướng ngại của cuộc đời kham nhẫn, bỏ khổ t́m vui, hướng đến tương lai tươi sáng. Chất liệu hạnh phúc ấy tươi mát như mùa xuân, có từ trong trái tim của Bồ Tát Di Lặc, vị Bồ Tát tượng trưng cho ḷng từ bi-Hỷ Xả, đă kết tinh thành mùa xuân Di Lặc trong ḷng nhân loại. Đây  chính là sự khéo léo của tổ tiên chúng ta đă vận dụng ư nghĩa của lễ hội này để con cháu đời sau hưởng được mùa xuân an lành trong đạo lư.

          Đức Di Lặc là ai? Thưa quư vị! Theo kinh điển của Đức Phật dạy đó là một vị Phật tương lai trong cơi đời chúng ta đang sống, một vị Bồ Tát thời Phật Thích Ca c̣n tại thế cách đây hơn 2500 năm. Bồ Tát Di Lặc hiện trú ở cơi trời Đâu Suất, đầy đủ nhân duyên sẽ thị hiện, đem chánh pháp để xóa tan vô minh phiền năo, đưa nhân sanh đến bờ giác ngộ. Cũng như Bồ Tát Quan Âm, Thế chí và chư Bồ Tất thường thị hiện độ đời. Bồ Tát Di Lặc thường hóa thân ở nhân gian, đem đạo lư từ bi-hỷ xả thức tỉnh nhân sanh đang ch́m đắm trong căn nhà ngũ dục tội lỗi.

          Sử truyền chép rằng: Ở Trung Quốc, huyện Phụng Hóa có một vị Ḥa Thượng dáng mạo dị kỳ, bụng to miệng rộng, thường có nụ cười hoan hỷ. Ngài mang túi vải lang thang khắp đó đây để khất thực. Từ Chùa chiền, phố xá cho đến thôn giả Ngài đều bước chân qua. Tuy vậy, thần lực của Ngài vô cùng phi thường, xứ nào có thiên tai khổ nạn cầu Ngài th́ Ngài đến cứu giúp, đem lại cho mọi người cuộc sống an lành. Ngài ngủ bất cứ ở đâu, hoặc là bóng cây, hoăc là bên lề đường. Người ta phát hiện rằng Ngài ngủ trong tuyết mà tuyết không bám vào áo và thân Ngài.

          Một hôm đi trên đường gặp một vị Tăng, Ngài lấy tay đập vào lưng, vị Tăng quay đầu lai, Ngài nói: - Cho ta một đồng. Vị Tăng nói: -Ông nói đạo lư rồi ta cho tiền. Ngài  thả túi vải xuống và xoa xoa bàn tay rồi đứng yên…

Có một vị Tăng khác hiệu là Bạch Lộc Ḥa Thượng hỏi: -Túi vải này có nghĩa ǵ? Ngài bèn buông bỏ túi vải xuống. Bạch Lộc Ḥa thượng hỏi: -Buông bỏ túi vải có nghĩa ǵ? Ngài lộn ngược túi vải lại mà đi.

Tiên Bảo Phúc Ḥa Thượng hỏi: -Thế nào là đại ư Phật pháp? Ngài bèn thả túi vải xuống và xoa tay mà đi. Ḥa Thượng nói: -Chỉ có vậy thôi à, Ngài đáp: -Đó là việc đại sự rồi.

Sự tích Lăo Bố Ḥa thượng là như vậy. Vào thời Trinh Minh năm thứ hai, ngày mồng 3 tháng 3 Ngài thị tịch tại chùa Nhạc Lâm và để kệ rằng:

Di Lặc chân Di Lặc

Phân thân thiên bách ức

Thời thời thị thời nhơn

Thời nhơn tự bất thức

Có nghĩa rằng:

                             Ta thực là đức Di Lặc

                             Hóa thân muôn vạn ức

                             Thường dạy đạo cho người

                             Người đời không tự biết.

          Đọc kệ xong Ngài an nhiên thị tịch. Về sau người ta vẫn thấy Ngài ở những nơi khác mang túi vải trên vai mà đi.

Đó là sự hiện thân của Bồ Tát Di Lặc, vị Bồ Tát đem cho đời hạnh phúc chân thật. Ngài không giận hờn tham lam ích kỷ, xiển dương đạo lư từ bi-hỷ xả của Phật Đà. Đó là một đời sống triết lư cao thượng, rất trí tuệ. Nói như một vị thiền sư:

“Phong lai sơ trúc, phong khứ trúc bất lưu thinh.

Nhạn quá hàn đàm, đàm bất lưu ảnh.

Thị cố quân tử, sự lai tâm tùy hiện.

 Sự khứ tâm năi tùy không.”

Nghĩa là: gió lùa khóm trúc, gió đi trúc chẳng lưu âm. Nhạn qua bay qua hồ nước, hồ nước không lưu bóng nhạn. Cũng vậy, người trí sống trong cuộc đời việc ǵ đế th́ cứ đến, việc ǵ đi th́ cứ đi.

Đức Di Lặc hiện thân với thân tướng, bụng to miệng rộng. Trước cuộc đời vô thường, thành trụ hoại không, mọi buồn vui oan trái cuộc đời, được mất vinh nhục Ngài xem như là huyển hóa. Cái bụng lớn đó là tấm ḷng bao dung vĩ đại chứa chấp tất cả t́nh thương và đạo lư, tinh thần vô trụ vô chấp là nguồn năng lượng kỳ diệu mà Ngài đă ban bố hạnh phúc cho cuộc đời. Chính v́ vậy mà Ngài thường có nụ cười tươi trẻ trên môi. Nụ cười ấy đánh thức nhân sanh đang ngu mê dại dột, chôn chặt hồn ḿnh trong vũng lầy của dục vọng.

Thế nhân thường lấy giả làm chân, ḷng chạy theo mọi huyễn tưởng sanh diệt, rồi ch́m đắm trong đam mê và phiền muộn. Do vậy khi xuân về người ta cũng mang theo nỗi thất vọng và khổ đau. Đây là tâm sự của Chế Lan Viên:

“Tôi có chờ đâu có đợi đâu

Đem chi xuân đến gợi thêm sầu

Với tôi tất cả đều vô nghĩa

Tất cả không ngoài nghĩa khổ đau.”

Thái độ ấy thường có trong mọi người, khi tâm tư trong trạng thái phiền muộn đang ngự trị, bị bao nhiêu ràng buộc cuộc sống chứa chất trong ḷng, dù mùa xuân của trời đất có tuyệt đẹp bao nhiêu cũng không thưởng thức trọn vẹn giá trị đích thực của nó.

Như Nguyễn Du từng nhận định:

“Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu

Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ.”

Xuân trong của thiền là mùa xuân của đạo lư từ bi-hỷ xả, đón xuân mà phát khởi ra được một phương thức sống an lạc, hạnh phúc. Nhận chân được cái lư tính của vũ trụ nhân sinh, vượt lên trên mọi lĩnh vực sanh-diệt, c̣n-mất, từ đó không bị những cảnh huyễn hóa trần gian làm mê hoặc bản tâm của ḿnh. Như thiền sư Măn Giác khai thị:

“Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết

Đêm qua sân trước một cành mai.”

Thiền sư đă thức tỉnh mọi người đón xuân là thấy được ḷng ḿnh có xuân, xuân qua hoa tàn, lá rụng mà chúng ta vẫn có c̣n lại cành mai của tâm bất sanh diệt. Đó là đạo lư mà đức Di Lặc xuất hiện trong đời để khai thị, h́nh ảnh của Ngài là mùa xuân chân thực, triết lư sống cao thượng, là ánh sáng đưa đường cho mọi người t́m về hạnh phúc. Ngài rong chơi trong cuộc đời dâu bể với nụ cười giải thoát, cái bụng to tướng, vai mang túi vải, h́nh ảnh ấy măi vẫn c̣n lưu trong nhân gian.

Kính thưa quư vị! Người ta thường vui với tiền tài địa vị, vợ đẹp con thơ và sự nghiệp của ḿnh. Họ lấy đó cho là hạnh phúc, nên vui đó rồi buồn đó, càng cười bao nhiêu để rồi khóc bấy nhiêu, càng kỳ vọng bao nhiêu để rồi thất vọng bấy nhiêu. Sự tham ái cáng sâu dày th́ sự khổ đau càng chồng chất. Chúng ta nghĩ xem, khi ta ra đời bằng hai tay không, ra đi cũng hai bàn tay trắng, chỉ mang theo cái tâm, cái hành động tốt xấu mà một cuộc đời chúng ta tạo tác. Khác với chúng ta, đức Di Lặc thị hiện mà mọi người không biết tên tuổi là ai, xuất hiện giữa chợ đời không nhà cửa một nơi cố định, túi vải trên vai, cái bụng to tướng, nụ cười hỷ xả, ấy thế mà hàm chừa tất cả nghĩa lư hạnh phúc của nhân loại, mang giá trị biểu tượng của một mùa xuân. Đón xuân với tấm ḷng Di Lặc con người phải biết buông bỏ tất cả mọi tham lam chấp trước, mọi thấy biết của tự ngă, phát khởi đạo lư t́nh thương trong ḷng. Gần nhất người phật tử tu học khôn ngoan phải lấy lời dạy của Phật làm lẽ sống, quy y Tam Bảo, thân cận bậc hiền đức, hiếu thảo với cha mẹ, kính trọng và thương yêu mọi người, phải có ḷng ân nghĩa với cuộc đời. Từ đó trong cuộc sống, dù ở đâu ư chí tham lam ích kỷ không phát sanh, tâm tư lắng động mới có nụ cười tươi trẻ như đức Di Lặc, buông bỏ tất cả danh lợi để nuôi lớn cái bụng từ bi – hỷ xả. Ư nghĩa ấy là nguồn suối yêu thương và trí tuệ thấm nhuần trong mỗi trái tim chúng ta. Cuộc sống như thế mỗi ngày mỗi khắc đi qua cũng đều là mùa xuân. Cầu chúc quư vị có cái ḷng bao dung như Bồ Tát Di Lặc và có nụ cười siêu thoát trong gịng đời sanh diệt và có được cuộc sống hạnh phúc chân thật toại nguyện.