TAM BẢO Ở THẾ GIAN

Thích Đức Trí

 

1-    Sự xuất hiện của Tam Bảo

2-    Nguyên nhân gây thương tổn Đạo Pháp

3-    Thái độ sống của Người học Phật

4-    Quy Y Tam Bảo

5-    Tiêu chí phụng sự Tam Bảo

 

 

1.     Sự xuất hiện của Tam Bảo:

 

Sau khi thành đạo dưới cội bồ đề, Đức Phật đến vườn Lộc Uyển thuyết pháp cho những người bạn đồng tu, là năm anh em Tôn Giả Kiều Trần Như. Như vậy, lần đầu tiên trên thế gian đă xuất hiện Ba Ngôi Tam Bảo. Dù người xuất gia hay tại gia bước đầu đến với Đạo Phật đều thực hiện pháp Quy Y Tam Bảo. Quy là trở về, Y là nương tựa, tức là hướng tâm linh của ḿnh trở về với ba ngôi báu, đó là Phật, Pháp và Tăng. Tự thân Tam Bảo trong sáng tốt đẹp, là căn nhà an ổn giải thoát nhất cho mọi người và thế gian.  Đạo Phật không chỉ riêng một phạm vi quốc gia nào, một chế độ nào, hay một giai cấp nào. Bất cứ ai tự nguyện phát tâm Quy Y Tam Bảo, phát Bồ Đề Tâm đều là thuộc thành tố của Tam Bảo. Không cần ai khoác lên Tam Bảo một chiếc áo sặc sỡ để che đậy quan điểm lệch lạc, cực đoan mà mệnh danh là bảo vệ sự trường tồn của chánh pháp. Xưa và nay, Đạo Phật luôn luôn là đạo xuất thế, vượt ngoài ước lệ thế gian mà vẫn luôn cứu khổ ban vui cho con người, lấy trí tuệ làm mục đích của sự giải thoát, đó là pháp truyền thống của Đức Phật. Tam Bảo hưng thịnh là phước báo cho khắp chốn trời người và pháp giới chúng sanh nói chung.

 

2.     Nguyên nhân gây thương tổn Đạo Pháp:

 

Hoàn cảnh xă hội chi phối rất mạnh đến Đạo Pháp, trong một thời đại mà ánh sáng đạo đức bị vùi dập, với một chủ thuyết độc tài và tham vọng, con người sống trong sợ hăi và bảo thủ, sống trong nghi ngờ và thù hận. Từ đó họ che đậy tiếng nói tự do của nền đạo lư nhân bản của Đức Phật. Qua lịch sử chúng ta thấy có nhiều xứ sở trên trái đất này, người ta v́ bài xích  tôn giáo, bảo vệ chủ thuyết mà đập chùa, phá tượng, chà đạp chư Tăng và làm hư hoại bản thể Tăng già. Dù ở cộng đồng nào, hay quốc gia nào đạo lư không được ǵn giữ th́ chất liệu t́nh thương và trí tuệ bị xóa mờ, làm cơ hội cho ngọn lửa vô minh và thù hận cháy lan ra khắp cả ḷng người. Đó sẽ là động lực mạnh mẽ đưa đến nghiệp báo chung mà con người phải gánh chịu như: chiến tranh, thù hận, tai ương bảo lụt, bệnh dịch v.v…  Điều tệ hại nhất có thể xảy ra, là tự con người vô t́nh hay cố ư cột chặt tôn giáo với chính trị, biến thành những mâu thuẩn phức tạp trong cộng đồng xă hội, làm con người khó tiếp nhận bản chất trong sáng của Đạo Phật.

Dù là xuất gia hay tại gia, thường niệm pháp Quy Y trong đời sống, lấy Tam Bảo làm mục đích làm lợi ích cho Dân Tộc và cho cả chúng sinh. Điều đó các nhà lănh đạo tôn giáo, hay tín đồ phải có cái nh́n tổng quát, có sự hy sinh cao thượng, giữ ǵn h́nh ảnh  trong sáng của Tam Bảo trong cuộc đời. Tổ chức Phật Giáo chân chính là không lệ thuộc vào thế lực vương quyền hay tổ chức chính trị, v́ chính Đức Phật là người đầu tiên rời bỏ vương quyền và chính trị để tu đạo. Từ xưa cho đến nay chỉ có các thế hệ vua chúa, hay quan chức lănh đạo trong quốc gia đều từ bỏ địa vị công danh mà cầu đạo. Đức Phật cũng không cho phép đệ tử xuất gia của Ngài nhận một địa vị hay chức quyền trong một tổ chức chính trị xă hội. Dù ở hoàn cảnh nào, Đức Phật và các vị Cao Tăng luôn luôn là ở vị trí một người hướng đạo thoát tục, như là một vị Quốc sư để đóng góp tư tưởng giải thoát vào ḷng Dân Tộc. Các ngài không quỵ lụy trước sức mạnh của địa vị công danh mà luôn thể hiện t́nh thương b́nh đẳng, dùng giáo lư giải thoát để hóa độ.

 

3- Thái độ sống của Người học Phật:

 

Khi một người đă quy y Tam Bảo không nhận thức tầm quan trọng của nền đạo đức được xây dựng từ giới luật Phật Giáo, cho dù có nỗ lực muốn bảo vệ đạo Pháp cũng là một điều thiếu sót lớn. Đôi lúc do sự nhiệt huyết mà thiếu trí tuệ biến thành sự rối loạn trong tổ chức. Thực tế do bất đồng quan điểm hành đạo sinh ra mâu thuẩn trong tổ chức Tăng Đoàn, từ đó dẫn đến băng hoại niềm tin tín đồ, gây tổn thương đến Đạo Pháp.

Phật Giáo luôn lấy hạnh phúc con người làm mục đích hoằng pháp. Trước một chế độ không yêu chuộng Phật Giáo, hay một thế lực ngoại đạo cực đoan luôn hủy báng Tam Bảo, trong hoàn cảnh đó, đánh trả quyết liệt bằng vơ lực ư? Nuôi ḷng thù hận ư? Khoanh tay ngồi nh́n ư? Nếu đă quy y Tam Bảo rồi bạn phải làm ǵ?

Đánh trả quyết liệt bằng vũ lực th́ không thể xảy ra, v́ Đạo Phật vào đời bằng giáo pháp từ bi và trí tuệ chứ không mang theo một vũ khí nào.

Khởi ḷng căm thù th́ càng không đúng v́ bản chất Đạo Phật là loại trừ Tham, Sân, Si.

Khoanh tay ngồi nh́n th́ cũng không phải, v́ lư tưởng của Đạo Phật là chia sẻ nỗi khổ đau của dân tộc và nhân loại.  Cụ thể Đức Phật là người đầu tiên lên tiếng nói b́nh đẳng, phủ nhận sự phân biệt giai cấp tại xứ Ấn Độ.

Đạo Phật không thiết lập tổ chức tôn giáo thông qua con đường chính trị, hay dùng thủ đoạn vơ lực để ép người vào tôn giáo ḿnh. Người đă quy y Tam Bảo luôn sống bằng trí tuệ để không bị đánh lừa bởi những quan điểm sai lạc. Dù ở trong hoàn cảnh nào, người học Phật luôn hành xử cho phù hợp khế lư và khế cơ.  Khế lư là tiếng nói phù hợp với chân lư, khế cơ là tiếng nói phù hợp với căn cơ của chúng sanh.

Muốn mọi người tin nhận Tam Bảo, trước hết mở rộng tầm nhận thức về giá trị của Đạo Phật. Đừng thất vọng và sân hận khi họ chưa theo ḿnh, đặc biệt khi họ chưa biết ḿnh là ai. Hăy nghe Đức Phật dạy: “Này các Kalamas, chớ có tin v́ nghe truyền thuyết, chớ có tin v́ theo một lập trường, chớ có tin v́ đánh giá hời hợt các dữ kiện, chớ có tin v́ phù hợp với các định kiến, chớ có tin v́ phát xuất nơi có uy quyền, chớ có tin v́ vị sa môn là bậc đạo sư của ḿnh. Này Kalamas, khi nào các ngươi biết rằng những việc này là tốt, những việc này là thiện, những việc này được mọi người tán thán. Những việc này nếu thuận theo và thực hành sẽ mang lại lợi ích tốt đẹp th́ các ngươi hăy chấp nhận chúng” (HT.Thích Minh Châu, Trường Bộ kinh I, Kinh Kalamas).

Đạo Phật chủ trương đấu tranh ôn ḥa và cương quyết trên tinh thần bất bạo động. Đó không phải là thái độ nhu nhược mà là phong cách trí tuệ, chứa đựng sức mạnh của ḷng kiên tŕ của người giữ ǵn chân lư, không phải bằng thái độ phản ứng bồng bột nhất thời trước một bối cảnh nào đó. Đức Phật dạy rằng:

                   “Với hận diệt hận thù,
                    Đời này không có được.

                    Không hận diệt hận thù,

                    Là định luật ngàn thu.”  (HT Minh Châu dịch, Kinh Pháp cú)

           Thực tế, v́ những lư do nào đó nền đạo lư Từ Bi không được xă hội tôn vinh, mặc dù Phật giáo có khả năng đóng góp tích cực cho đời sống con người qua nhiều thế hệ.  T́nh trạng này đưa đến công tác giáo dục tri thức đạo lư bị hạn chế,  trong xă hội có nhiều tội phạm, đó là điều đáng ưu tư nhất. Đạo Phật là đạo của sự thật, xuất phát từ sự thấy biết tường tận về nguyên lư nhân quả mà Đức Phật thuyết minh cho thế gian chứ không phải là lời dọa dẩm mang tính giáo điều. Ngài thường giáo huấn tường tận các đệ tử của ḿnh t́m về hạnh phúc thông qua con đường tu tập thiện nghiệp. Nếu làm điều xấu ác chắc chắn sẽ nhận lấy quả báo khổ đau:

Ư dẫn đầu các pháp,
Ư làm chủ, ư tạo;

Nếu với ư ô nhiễm,

Nói lên hay hành động,
Khổ năo bước theo sau,
Như xe chân vật kéo.(HT Minh Châu dịch, Kinh Pháp Cú)

 

Nhân quả theo nhau như bóng với h́nh, nếu làm một hành động với tâm sân hận để hủy báng Tam Bảo, xem như là che khuất ngọn đèn chánh Pháp của Phật trong cuộc đời. Một trong những tội báo nặng nề được Đức Phật nhấn mạnh là tội hủy báng Tam Bảo.  Cho nên người học Phật cần phải thận trọng khi bày tỏ quan điểm của ḿnh về những vấn đề Phật sự.  Phải biết lắng nghe để nhận rơ mọi trường hợp đúng sai, từ đó có lập trường đúng đắn trong vấn đề tu tập và phụng sự đạo Pháp.

 

3.     Quy Y Tam Bảo:

 

Khi Quy Y Tam Bảo rồi, phải biết thân mạng là vô thường, thế gian là cỏi tạm, nổ lực đoạn trừ tham lam và chấp trước để hướng đến giải thoát. Tấm thân mà ta yêu quư suốt cuộc đời, rồi cũng biến thành tro bụi. Tài sản tích trữ một đời người, khi ĺa trần không mang theo được. Những người thân yêu như cha mẹ, vợ chồng con cái không đi theo ta về thế giới khác được. Chúng ta chỉ mang theo cái nghiệp thức xấu hoặc tốt mà quyết định cảnh giới giải thoát hay khổ đau. Cho nên mọi người cần phải sớm phát bồ tâm để phụng sự Tam Bảo.

Bồ Đề Tâm là tâm hướng đến lư Quy Y Tam Bảo, làm bất cứ hành động nào cũng nghĩ đến lợi ích của tha nhân, khế hợp hai yếu tố từ bi và trí tuệ. Nếu tâm chúng ta có t́nh thương rộng lớn, th́ dẫn đến năng lực tạo công đức rộng lớn. Dấu hiệu của tâm Bồ Đề khai phát là bất cứ một hành động nào với tâm niệm thanh tịnh th́ công đức cũng biến khắp pháp giới, trên nguyên lư “Một có trong tất cả, tất cả có trong một”. Nếu chúng ta sống trong tỉnh giác, một giọt nước mắt của em bé đang chảy v́ thiếu ăn, một cụ già cô đơn rên rĩ bên vỉa hè nào đó cũng là nỗi xót xa trong ḷng ḿnh. Một đóa hoa nở bên đường, hay một nụ cười tươi của đứa trẻ cũng góp cho ḿnh sự hạnh phúc, đáng chắp tay để nói lời tri ân. Một cọng cỏ rung bên kia cánh rừng xa xôi nào đó cũng có mặt trong tâm ta. Vũ trụ rộng lớn nhưng không ngoài một Tâm, con người và thế giới khách quan “Không phải một mà không phải khác”.  Từ nhận thức như thế, chúng ta thấy Đạo Phật rất đẹp, Tam Bảo rất là cao quư, giúp ta mở rộng cỏi ḷng đối với con người và vạn vật.

 

4.     Tiêu chí phụng sự Tam Bảo:

 

Thực hiện tôn chỉ Đạo Phật truyền thống là tu tập Giới Định Tuệ để đối trị Tham Sân Si. Căn bản là giáo dục chư Tăng và Phật tử tôn trọng giá trị với quy củ tự viện theo giới luật Phật chế.  Giới luật của Phật Giáo không phải là sự ràng buộc mà là sự bảo hộ cho đời sống chúng ta không bị phiền năo. Đó là kim chỉ nam để hướng chúng ta đến cuộc sống Chân Thiện Mỹ.  Đó là liều thuốc quư nuôi dưỡng thân tâm và nếp sống hạnh phúc ngay trong đời này. Đó là con đường duy nhất đem đến sự lợi ích cho Tăng Ni và Tín Đồ hướng giải thoát giác ngộ. V́ con đường Giới Định Tuệ là nền tảng của các pháp môn tu tập trong Đạo Phật. 

Tổ chức Tăng đoàn theo nguyên tắc giới luật để thích ứng với nhu cầu tu học thiết thực của chư Tăng. Bất cứ một tổ chức giáo hội hay một tự viện nào mà không phát triển công tác giáo dục tri thức Phật học và xây dựng tinh thần giải thoát thông qua sự tu học th́ sẽ trái ngược với tôn chỉ của Đạo Phật, không đem sự nương tựa xứng đáng cho chư Tăng và Tín đồ.

Giải quyết t́nh trạng phụng sự Tam Bảo từ vấn đề lư tưởng và hiện thực hoàn toàn đối lập. Cụ thể là lư tưởng tốt đẹp được mọi người ưa chuộng mà hiện thực chưa đem được lợi ích lớn cho Đạo Pháp.  Đây là vấn đề Tăng Ni và Phật tử phải suy xét tường tận mọi phương pháp cụ thể để đưa Đạo Phật vào trong mọi hoàn cảnh xă hội một cách thiết thực. Nguyện cầu chư Phật gia hộ cho thiền môn nghiêm tịnh, Tăng già ḥa hợp, thất chúng câu hội đồng tu, đạo Pháp trường tồn, thế giới ḥa b́nh, và chúng sanh an lạc.

 

 

Chùa Tam Bảo, Mùa Vu Lan 2008