Nhớ măi bóng h́nh Thầy

  

Đức Trí

  

 

Đêm nay tại chùa Tam-Bảo, thành phố Tulsa, tiểu bang Oklahoma của miền Trung-Mỹ. Trong không gian yên tịnh này, một ḿnh trong căn pḥng, tôi hồi tưởng đến những ngày đă qua.  Phan-Thiết, một thành phố nhỏ nằm ven biển xanh của miền Trung Viêt-Nam, nơi ấy tôi đă qua một thời gian dài tu học, và có duyên lành gặp được vị Thầy khả kính, đó là Ḥa Thượng trụ tŕ chùa Phật Quang - giáo thọ giám luật trường Phật học.  Đời Thầy đă gắn liền với sự nghiệp giáo-dục, tiếp độ tăng chúng và tín-đồ tu học. Trong Thầy, c̣n có một tâm hồn thi sĩ vốn giàu tính lăng mạn, đối trước mọi chướng ngại mà luôn hồn nhiên vui vẽ, sẵn sàng dấn thân vào mọi hoàn cảnh để hành đạo. Với tinh thần ấy, Thầy đă đem hương vị đạo lư vào ḷng người một cách tự tại.  H́nh ảnh của Thầy in đậm trong tâm trí tôi là đức tính kham nhẫn, ḷng bao dung và yêu chuộng đời sống thiểu dục tri túc, một lư tưởng tu học tin tấn trong tinh thần vô ngă vị tha.

 

        Nhớ lại ngày đầu theo Thầy tu học, với môn luật học tôi cố gắng nhiều nhất, phải học thuộc bài, nắn nót từng chữ Hán để khỏi phải bị trừ điểm một cách oan uổng. Từ đó tính cẩu thả của tôi bớt dần, mỗi khi cầm viết là tôi nhớ tới h́nh ảnh của Thầy chấm bài, bắt lỗi từng câu, từng chữ, từng dấu chấm, dấu phẩy. Phương pháp Thầy dạy học tṛ là giữ đúng nguyên tắc sư phạm, qui tắc ấy chắc thật như hai với hai là bốn để khuyên hậu học sống có nề nếp, không để tâm trí buông lung. Trong nghệ thuật đối nhân xử thế, Thầy rất cởi mở, biết lắng nghe, dù ở hoàn cảnh nào, Thầy tự nhận xét với triết lư riêng của ḿnh là : “ Nó như vậy là phải như vậy.’’  Để rồi, theo việc theo thời, theo đối tượng để hành xử hợp t́nh hợp lư.

 

Hôm nay trên bước đường tu học, đối đầu với đủ từng lớp người, lúc thuận lợi, lúc khó khăn. Tôi giữ ḷng yên ổn, đối trước mọi chướng duyên không chán nản, nhớ lại lời Thầy dạy, từ đó tôi có thái độ sống b́nh thản hơn trong mọi hoàn cảnh. Thiết nghĩ con người học Phật chân chánh không phải chỉ có nhận thức trên số lượng ngôn từ sách vở, mà là c̣n ở nơi giá trị thực nghiệm trong cuộc sống, phải tư duy nguyên lư nhân quả nhân duyên để có định hướng đời sống của ḿnh trước cuộc đời. Bởi lẽ, hạnh phúc nào cũng phải xây dựng bằng cả con tim và lư trí của con người.  Sống với đạo-đức là tự ḥa ḿnh trong hoàn cảnh bằng sự nổ lực và rèn luyện, vượt qua mọi chướng ngại mới thành giá trị hiện thực.

 

            Thầy luôn luôn yêu chuộng đời sống đạo-sĩ, giàu tính kham nhẫn. Một Tăng sĩ trong đời hiện đại nầy, thường ngày luôn mang bộ đồ Lam giản dị; chiếc đảy cũ kê có cả giáo án dạy học và chuông mỏ, để khi dạy xong là c̣n đi làm lễ cho bổn đạo. Đồ tứ sự hằng năm được cúng rất nhiều, Thầy vẫn giữ chiếc khăn mặt cũ thưa như lưới.  Điều tôi lo nhất năm ấy Thầy trở bệnh, không chịu uống thuốc, chỉ nằm niệm Phật, cái thân gầy nằm trên giường bố cong queo với chiếc màn muỗi vá đi vá lại mấy lần. Có ai biết được rằng với đời sống sinh hoạt như vậy mà ḷng Thầy rất nhẹ nhàng tươi trẻ, sau bàn làm việc thường treo chiếc nón nhựa trắng có từ thuở nào và ống sáo trúc bóng láng. Lúc làm việc mệt nhọc, thầy lấy sáo ngồi thổi vài điệu trầm bổng du dương, rồi tự mĩm cười, vui với ngày qua tháng lại, ôi thật là thi vị biết bao!

 

      Từ sáng đến tối Thầy làm hết việc nầy qua việc khác một cách cẩn thận và có thứ tự, có lúc Thầy ăn rau suốt cả tháng trời, thân thể gầy ốm mà vẫn làm việc như thường nhật.  Đó là sự thách thức với nhu cầu của tự ngă, Thầy luôn hướng đến sự điều phục thân tâm, rèn luyện ư chí của bản thân ḿnh. Cái đẹp ở Thầy là luôn khắc khe với chính ḿnh mà cởi mở bao dung với người khác. Đặc biệt với đệ tử sơ học, Thầy dành ưu tiên trong nhu cầu đời sống, Tăng chúng chùa Phật-Quang luôn có đầy đủ điều kiện tu học  theo đúng tiêu chuẩn căn bản sinh-hoạt Tu sĩ hiện tại. Thầy luôn tùy hỉ với mọi người, ai có tinh thần tu học Thầy tạo điều kiện vật chất và khích lệ với tấm ḷng b́nh đẳng và cởi mở.

 

        Đời sống giản dị và tấm ḷng vị tha là đạo đức cao đẹp của người học Phật.  Người hành đạo mang phong cách ấy có tác dụng giáo dục cao v́ đó kết hợp ba phương diện “ Thân giáo, khẩu giáo và ư giáo ’’. Trong thực tế, tôi cảm nhận rằng phẩm chất ấy đều được mọi tầng lớp người yêu chuộng, bất kể tôn giáo nào, sắc tộc nào đều xem đó là nét nhân văn làm tiêu chuẩn để hướng tới, v́ rằng giá trị đạo-đức không bị đóng khung trong chủ nghĩa h́nh thức, không thiên về lư thuyết mà phải là thực nghiệm trong đời sống này. Thầy thường tâm đắc triết lư: “ Chơn thật bất hư ’’ ở trong Kinh Bát-Nhă, vận dụng nó vào cuộc sống tu học và hành đạo của ḿnh.  Có được tinh thần ấy mới đưa hương thơm đạo lư vào cuộc đời một cách hữu hiệu. Trong Thầy đời sống triết lư và tín ngưỡng được gắn chặt với nhau qua phương pháp độ người tiếp vật.

 

        Mỗi lúc hầu chuyện, Thầy thường nhắc nên học tinh thần Bồ-Tát mà làm, đừng nên bảo thủ. Từ đó, khi lớn lên một chút tôi mới tỏ rơ phần nào về hành trạng của Thầy trong cuộc sống. T́m đạo ngay trong đời sống này, với người trí làm những việc b́nh thường nhưng có giá trị giáo dục phi thường.  Điều ấn tượng măi trong tôi là có lần chú Điệu Quang bệnh, Thầy và tôi lên ngủ tại bệnh viện Phan-Thiết ba đêm để trực, hai Thầy tṛ chỉ ngủ ngoài hành lang, muỗi đốt quá chừng, dù đốt nhang muỗi nhưng không có tác dụng bao nhiêu, điều ngộ nghĩnh là bị y tá trực ra đuổi, Thầy ôm đảy t́m chổ khác để ngủ. Tôi thưa rằng: “Mai Thầy về để con trực một ḿnh”, Thầy bảo: “Làm vậy để sau nầy huynh đệ biết mà chăm sóc nhau lúc bệnh’’. Tôi nghĩ Tăng chúng chùa Phật-Quang hăy nhớ lời nói và việc làm của Thầy, một vị Bổn Sư - Trụ Tŕ – Giáo Sư có đủ đệ tử cùng số đông bổn đạo mà đích thân đi nuôi bệnh một chú Điệu nhỏ.  Có lần Điệu Toản bỏ chùa đi, Thầy buồn lắm, tôi đi t́m khắp từ Tùng-Lâm, Long-Khánh, cuối cùng t́m ra chú ở chùa Trà-Cang đưa về Phật-Quang, Thầy hoan hỉ đón nhận và cho đi học lại.  Ngày ấy chùa bề bộn công việc cảnh chùa mưa dột, cột xiêu, chúng Điệu quá thơ dại, bao công việc Thầy gánh vác tất cả.

 

       Xét cho cùng, trong đời sống tu học cần có sự kham nhẫn mới tồn tại vững vàng và xứng đáng. Thầy đă vận dụng hết khả năng trong việc kiến lập chùa chiền và tiếp Tăng độ chúng. Với Thầy, việc lớn việc nhỏ lợi ḿnh lợi người Thầy hoan hỉ làm hết. Ngày lại ngày qua mọi việc làm tích tụ công đức, đầy đủ nhân duyên mới thành tựu, v́ rằng : “Cái nầy có, th́ cái kia có, cái nầy sinh th́ cái kia sinh…’’. Đạo lư ấy là điều kiện then chốt trong phong cách hành đạo của Thầy.  Đó là câu trả lời thích đáng v́ sao từ ngôi chùa đổ nát thành Đại tự trang nghiêm như hôm nay.  Đó là câu trả lời v́ sao những đệ tử của Thầy đều được học hành tiến bộ và có kết quả khả quan như hôm nay. Tất cả khẳng định rằng, dù ở gốc độ nào, hoàn cảnh nào, bằng trái tim nhiệt huyết mong muốn cho sự lợi ḿnh lợi người th́ mọi hành động của họ có kết quả cao thượng, và sự thành công đúng nghĩa.

 

       Kể ra tín đồ Phan-Thiết có phước báu, một thành phố nhỏ đông người, đầy đủ cơ sở giáo dục và sinh hoạt tôn giáo.  Đặc biệt nơi ấy có những vị Tăng dám  xả thân v́ đạo, v́ sự lợi ích của tín đồ. Chùa  Phật-Quang hôm nay là sự đóng góp lớn cho đạo pháp, cho văn hóa Phật-Giáo nói chung và quê-hương B́nh-Thuận nói riêng.  Nguyện cầu cho đàn hậu học Phật-Quang và bao lớp học tṛ và tín đồ của Thầy phải làm ǵ nơi chốn Phật môn mà Thầy đă gầy dựng bằng tâm nguyện hoằng pháp lợi sanh.

 

      Lâu rồi tôi không về thăm Phan-Thiết, thành phố biển và bải dừa xanh xinh đẹp dịu dàng ngày đêm vui đùa trong gió mát. Ôi thành phố đẹp ôm ấp những ngôi chùa trang nghiêm hiền hậu.  Tôi nhớ măi hằng năm vào dịp Tết Thầy cho nấu nhiều bánh tét và thức ăn để Tăng sinh và bà con Phật tử về ăn. Mấy ngày sắp Tết, đường phố dọc sông Cà-Ty mai vàng rực rỡ từ khắp nơi được đem về  bán.  Tôi có thú vị duy nhất vào dịp Tết là ngắm mai, cứ mỗi đêm đi ngắm mai về, tôi ngủ không yên v́ cứ tưởng tượng và suy đoán nhánh mai nào nở đúng tết để chọn mua về cúng Phật và ngắm mai nở đón giao thừa, từ ngày 27 đến đêm 30 tôi đều ra phố xem mai mấy lần trong một ngày. Thầy ở chùa Phật-Quang chỉ thích trồng hoa sứ Thái-Lan, tôi thầm nghĩ Thầy thích trồng hoa sứ như tôi đă thích hoa mai vậy.

 

        Từ ngày ra trường, ít có dịp được ăn Tết ở Phật Quang - PhanThiết, thực sự tôi đă trải qua mấy cái Tết vô t́nh ở quê người, ngày cuối năm ḷng tôi bâng khuâng v́ không biết đi đâu để t́m cánh mai vàng để ngắm. Những ngày tháng đă qua vô cùng tuyệt diệu với bao kỷ-niệm ân t́nh khó quên vẫn động lại  trong ḷng tôi.Thôi nói mà chi, con chim nào vừa đủ lông cánh cũng phải từ biệt tổ ấm ḷng Mẹ để ra đi t́m ư nghĩa cuộc đời, và  bắt đầu mang theo những kinh nghiệm được trao truyền từ con chim mẹ. Tôi nhớ măi trong ḷng là ngày Thầy đưa tiễn tôi lên sân bay ra Hà-Nội qua du học ở Trung-Quốc. Trong tấm thân gầy yếu với  bộ đồ vàng nhạt, đôi guốc ṃn và túi vải bạc màu.  H́nh ảnh ấy cũng đủ nhắc tôi nhớ đến tất cả những ǵ Thầy đă dạy và thầy đă làm trong cuộc sống hành đạo ở quê nhà .