QUT RC CHỚ ĐỪNG QUT ĐẤT

Thch Đức Tr

Cha mẹ đem con đến cha lm ch tiểu, tức l từ nay con phải ở cha. Thầy dạy bảo th con vng lời, chắp tay bp sen trước ngực v đp rằng M Phật. Đ l bi học đầu tin quyết định cho một lộ trnh theo thầy học đạo m ch tiểu phải thực tập. Một hm thầy gọi ch tiểu lại m bảo rằng: Từ nay con ở đy với thầy, thầy sẽ lo cho con.  V thầy dạy tiếp, mỗi ngy con ra sn m qut rc, theo mấy ch tiểu khc m tụng kinh. cn nhiều cng việc khc nữa, con cứ theo qu thầy qu ch m lm. Ch tiểu chắp tay M Phật. Sng no ch tiểu cũng cầm chổi ra sn qut rc. C lần thầy đi ngang qua dạy rằng: Qut rc chớ đừng qut đất, ch tiểu lại m Phật. Do sn cha hồi đ l sn đất đỏ, khng phải l sn xi măng, l cy rơi mỗi ngy rất nhiều. Nếu ai qut khng kho tay bụi đỏ sẽ bay ln lan trn. Sng hm sau, trong lc qut rc, thầy ngang qua lại bảo lại dạy rằng: Qut rc chớ đừng qut đất. Ch tiểu lại một lần nữa M Phật.

Một hm đang qut rc ch nghĩ vu vơ rằng, ngy no mnh cũng M Phật m chẳng biết Phật chổ m (ở đu), chỉ thấy tượng Phật trong cha thi. Nếu c ai hỏi mnh Phật ở m? Lc đ cứ trả lời quấy qu rằng: Phật trong tm, l coi như đạo l cao siu lắm rồi. Cn họ hỏi tiếp tm ở chổ m th bảo họ đọc kinh sch đi m hiểu, nếu khng hiểu đi hỏi cc thầy lớn trong cha. Tiểu nghĩ đơn giản rằng, mnh cn nhỏ ai m hỏi đạo, ai bắt mnh thuyết php đu m lo. Lm tiểu cn lm nhiều việc, việc thầy giao ph, tức l Phật giao ph th phải lm thi, hơi đu m l luận xa vời. Nếu bổn đạo tới cha, chỉ cần mở cửa cha cho họ lễ Phật l xong việc, mnh lo qut rc, học bi. Thế l ch hon thnh nhiệm vụ một cch xuất sắc rồi.

Thời gian tri qua, ch tiểu cũng đ đng lc vo cc trường Phật học để học. Một hm thầy gọi vo m bảo rằng: Bửa nay x hội văn minh, trường Phật học mở nhiều, con về trường m học, c thầy c bạn học mau giỏi hơn.  Ch tiểu lại M Phật. Đi học th ch rất thch, đến trường nhiều chng bạn vui hơn. Nhưng m ai qut rc đy? Ch tự nghĩ v thưa rằng: Bạch thầy ai qut rc gip thầy. Thầy cười một cch hiền hậu v trả lời : Ngy ngy thầy đều qut rc, con nhớ l qut rc chớ đừng qut đất, cu ni ny đối với tiểu như l một php ngữ thm su m thiệt l qu giản dị. Tự nhin ch nhớ mấy ngy đầu vo cha ny qut rc. Ch qut sạch sẽ gọn gng ai cũng khen, sao thầy cứ lặp lại cu: Qut rc chớ đừng qut đất.

Xa  thầy đi học, xa mi cha bnh yn ngy ngy ch thường qut rc, tụng kinh v học cch thức lm ch tiểu. Ở trường Phật học Việt Nam hồi đ c dạy chữ Nho cho Tăng v Ni.  Đm hm khuya khoắt ch loay hoay tập viết chữ Nho, chữ Hn. Rng m học để hiểu bốn bộ luật dạy cch lm ch sa di v sau  đ lm thầy Tỳ Kheo. Ch tiểu ngy ấy c duyn theo học được vi kha Phật php. Sau đ, ch tiếp tục hăng hi đi đy đ học tiếng Tu, tiếng Mỹ. Ch cũng rng học để thm kiến thức sau ny thuận lợi cho việc tu học. Ci gần nhất l tm cu trả lời M Phật, v Phật ở chổ m. Năm thng qua mau trn một phận người, vị thầy khả knh dạy tiểu qut rc giờ đy đ vin tịch.

Buồn vui v thăng trầm trn con đường học đạo t ai m trnh khỏi. Ch tiểu ngy xưa by giờ đ lớn. Ch sống trong một ngi cha tiện nghi hơn ngy xưa nhiều. Cha c sn m khng c rc nhiều v ton l sn xi măng. Vườn cỏ trong cha bổn đạo dng my để cắt. Lu lu đến ngy lễ lớn, sn cha c rc th đem my thổi ra thổi một ci l sạch tưng liền. Nhưng ch tiểu ngy xưa v hm nay vẫn l một, nay gọi l ch tiểu lu năm. Ch ngy ngy vẫn lm cng việc qut rc như trước đy vị thầy khả knh đ dạy.

Ngy ấy, thầy bảo qut rc chớ đừng qut đất. Ch tiểu ngy thơ cứ miệt mi qut, qut nhẹ nhng, đừng qut nặng tay m bụi đất đỏ sn cha bay khắp cả cha. Hm nay lm việc qut rc cũng kh hơn nữa. Ch tự hiểu rằng, n cng một cng việc nhưng tc dụng khc trước nhiều. V qut rc phiền no trong tm th kh hơn qut bụi rc sn cha. Thấp thong đ đy bụi tham sn si vẫn cn tồn động. Chng n chỉ giả vờ ngũ gục trong tm khảm su xa. N đang nễ mặt thi độ tự tin v sức mạnh tri thức l luận m ch học được nn tạm thời nằm yn đ. Nếu khng nhờ ci chổi Thần T th ngy ngy bụi phiền no vẫn cn vấn vương tơ lng.

Suy cho cng, h h h hục bao năm, tu phước hnh thiện, đ l cơ duyn nhiều đời để lại. Nhưng cng phu suy lượng trong từng php mn ch đ được học, tất cả l phương tiện. Cc mn duy thức v kinh luận Phật gio chỉ gip ch biết r hnh trạng của Tm m thi.  Một kiếp ny thi, ch ngồi chim nghiệm, nhn mnh v nhn đời với biết bao nhiu phiền no tri ngang. Tm ấy đ từng dẫn ch đi như con ngựa hoang. C khi ngồi lại m thấy mệt mỏi v chn chường. Bao nhiu cu kinh bi kệ ch đ được học, n như ci thứ trang sức qu gi cất kn trong nh m bị chủ lng qun. Ch đ từng l đứa con hoang dại bỏ cha ra đi. Ch như hnh ảnh gả cng tử trong kinh diệu php Lin Hoa m ch từng đọc tụng bao nhiu năm trời.

Ch suy nghĩ một mnh, tất cả kiến thức m ta được học c trong lời dạy của thầy. Trong cu php ngữ thn quen đầy ấn tượng: Qut rc chớ đừng qut đất. Ch nghiệm ra rằng:

Ci chổi để qut l v như tất cả vốn tri thức cuộc sống v đạo l.

Rc trn mặt đất l ln sng phiền no đang nhấp nh trong biển tm thức mnh mang.

Mặt đất đ l v như cả cả căn nh tm thức đ từng dẫn dắt sinh mệnh con người v thế giới qua từng st na, từng giy v từng pht.

Người kho qut rc v như người kho dụng gio l m tu tập để đạt sự tự do v an lạc.

        C ngy, ch tiểu tự suy nghĩ min man về cuộc sống mnh v người. Ai ai cũng cần c ci chổi trong tay để qut rc bẩn trong lng. V mất chnh niệm, khng lm chủ hnh động của thn, miệng v tm nn buồn vui sầu khổ hnh hạ thn tm. Tr đa tm thức đang dẫn dắt con người đi trong mọi lĩnh vực đời sống. Một khi chung sống bn nhau m khng kho lắng nghe v qun chiếu th sẽ đnh mất năng lực yu thương v hiểu biết. Từ đ, độc tố si m v nng giận kết thnh ung nhọt trong tm mọi người. Bao nhiu giận hờn, ght bỏ v nghi ngờ như ging nước mạnh chảy trn khắp mnh v cả người thn. Hậu quả đng tiếc đ lm cha mẹ, vợ chồng, con ci phải gnh lấy tất cả. Sự đổ nt, sự chia ly v thnh kiến, lm mọi người tự hnh hạ nhau cũng từ ci tm nng bức v bệnh hoạn đ. Tm đin đảo đ dẫn tới hnh động tham lam v th hận trong đời sống nhn loại th sao gọi l Phật tại tm!

Ch tiểu tự nhận thấy cng việc qut rc của mnh v bao cng  mọi người khng khc. Con người v cộng đồng đều c mối lin hệ mật thiết. Những g xảy ra, buồn vui trong lng ch v mọi người đều từ một ci tm. Ci tm no lm lợi mnh, lợi người một cch chn thực mới l cao qu. Nhưng lm sao c được ci tm đ, th phải kho cầm cy chổi qut vườn tm cho sạch sẽ trước.

Tiếp tục cng việc qut rc, rc phiền no trong lng ch vẫn cn. Ch hằng ngy miệt m qut mảnh đất tm, ci m ngy xưa ch đ tự trả lời rằng Phật ở trong tm. Vậy m sao, bao năm thng qua ch ngồi nghiệm lại, buồn vui, hoang vu v bờ bến n vẫn hiện hữu trong mnh. C lc ch cũng ngẫm đọc cu kinh Kim Cang để trấn an: Ưng v sở trụ nhi sanh k tm, ch tự biện luận rằng: Tm khng tr trn một đối tượng no, th buồn vui phiền no chổ no m g nương?. Nhưng rồi, thiệt tnh tm thức như biển cả mnh mong ngy đm tun chảy. Suốt bao năm trời, ch cứ lang thang trong vng tư duy v ngn ngữ vay mượn. Loay quay việc ny việc nọ, ngy ny nối tiếp ngy kia như thế. Cng việc qut rc từ trước đến nay ch vẫn chưa lm thnh thục. 

Một buổi sng sớm trời tươi mt, khng gian ở cha yn tỉnh v dịu dng. Ch tiểu ln cha đốt nhang lễ Phật v ngồi im lặng để xem tm mnh. Tm thức ch từng niệm đang khởi ln như hnh trạng chnh n. Ch nhủ thầm lấy tinh thần V Phật V Niệm trong gio l niệm Phật Tam muội; Lấy tinh thần v tr trong Kinh Kim Cang nhn tm. Ngồi một lc ch thấy hơi thở mnh đang vo ra nhỏ nhẹ, lại nhớ tới php qun niệm trong bi kinh Tứ Niệm Xứ. Ch nhận ra rằng v niệm l chnh niệm, chnh niệm l v trụ trong cc niệm khởi của tm. i thiền v tịnh lu nay l phương tiện để qun tm. Niệm Phật v định tm rất cần thiết, định tm giống như dầu trong cy đn, Tuệ qun như nh sng của một ngọn đn. Thiền tịnh đều lộ trnh pht triển Giới Định Tuệ. C tuệ mới soi sng ba lĩnh vực gio php của Phật. Đ l Khổ, V Thường v V Ng.

Ch lại tự nhớ thầm lời thầy, hy qut rc chớ đừng qut đất. Đừng nỗ lực m dập vọng niệm. V cc niệm ấy l tm. Đừng m lầm theo vọng niệm khởi l người qut rc kho tay. Rc phiền no đi, nhưng ci chổi v đất vẫn cn đ. Rc phiền no đi th chổi v đất thnh tc dụng một thể. Khng cn chổi v đất bụi bay l như khng cn chủ thể v đối tượng. Giai đoạn qun tm bắt đầu để biết dấu tch Phật đang ở đu m tm.  Ch vui mừng với lng thanh thản, nhớ hnh bng từ mẫn của thầy.  Bao năm thng lang thang đy đ để học Phật php, giờ ny mới đủ duyn thẩm thấu cu php ngữ giản dị thầy đ dạy từ khi mới v cha.

(Trch từ tc phẩm Đi tm Phật, Thch Đức Tr )