BIẾT LỖI VÀ BIẾT ƠN THẦY

Thích Đức Trí

    Hồi đó, ở chùa nghèo vùng ven th́ thường thiếu thốn mọi bề. Chúng Tăng lớn nhỏ mỗi tháng chỉ được vài miếng đậu hủ chiên sả ớt. Mỗi lần thầy hương đăng thay hoa cúng Phật vào dịp sám hối là các tiểu biết được sắp có đậu hủ chiên vào bửa trưa tại trai đường. Sư phụ thường dành dụm tiền để mua đậu hủ vào các ngày rằm và ngày cuối tháng để chúng điệu ăn cho có sức khỏe mà lạy hồng danh sám hối. Các thầy lớn th́ không, chứ một lần mà chùa dọn đậu hũ chiên chúng tiểu mừng rối rít. Các chú mặt rạng rở cười chúm chím v́ sợ sư phụ la rầy là tu mà c̣n tham miếng ăn. Một kỷ niệm lén luộc trứng gà ăn và pháp sám hối làm các tiểu ấn tượng sâu sắc về t́nh thương của thầy.

    Các tiểu tuổi nhỏ mới lớn, thèm đồ ăn lắm. Một hôm có con gà hàng xóm đến làm tổ sau hè nhà Tăng và đẻ được mấy quả trứng. Chúng tiểu phát hiện được và sinh tâm lấy trứng luộc ăn. Trong đám tiểu đó, có tiểu nhỏ nhất mới vào chùa được hơn một năm, nói với tiểu huynh rằng: Hồi đó, em ở nhà ba má em thường hay luộc trứng cho em ăn, nó ngon lắm! Thế  là chúng tiểu bàn bạc, giữ bí mật đừng cho sư phụ và các đại huynh biết ḿnh lấy trứng luộc ăn. Nhưng phận chúng điệu c̣n ngây thơ làm sao dám mon men lấy soon nồi dưới bếp dùng, huống chi làm việc phi pháp này. Thế là các chú lấy cái ấm nước nhôm củ sau vườn chùa, rửa sạch bỏ trứng vào,  đem lui sau góc xa của vườn chùa để nấu. Phải dùng ba cục gạch  làm bếp ḷ, hốt là mít khô làm củi để nấu. Bữa tiệc lén lút ăn cho thỏa chí thèm thuồng đă qua vài ngày. Không biết béo bổ bao nhiêu và chúng tiểu lại phát sinh nhiều hối hận. Trong giờ nghỉ trưa chỉ tịnh, các chú th́ thầm đổ lỗi cho nhau về việc làm này. Chúng tiểu thỏa thuận giấu các thầy và lên bàn Bồ Tát Hộ Pháp tụng kinh Địa tạng sám hối và làm lễ siêu độ cho mấy chú gà trong những quả trứng đó.

    Một hôm nọ, sau thời bố tát tại chùa, chúng Tăng lên chùa tụng giới luật, đây là nghi thức truyền thống đúng theo lời Phật dạy.  Đầu tiên là đọc tam qui ngũ giới cho chúng tiểu. Chúng tiểu áo tràng nghiêm chỉnh và chắp tay búp sen đặt trước ngực và lắng nghe. Trước h́nh ảnh trang nghiêm của nghi thức tụng giới. Sư phụ trú tŕ với khuôn mặt nhân từ, đôi mắt như tư thế ngồi thiền, ngước  nh́n vào lớp chúng điệu. Bên phía  trái và phía phải, các thầy lớn cũng ngồi ngay ngắn đón giờ tụng giới. Chúng tiểu thấy sự im lặng và trầm hùng toát ra từ đoàn thể đại tăng. Các chú quỳ nghe năm giới mà chú nào cũng nhắm mắt lại như có vẻ không dám đối diện sự thật. Trong ḷng các chú cảm thấy khó xử quá chừng. Buổi nghe thuyết  ba pháp quy y và năm giới, ḷng các chú càng nặng nề hơn v́ chuyện luộc mấy quả trứng gà.  Khi chúng tiểu nghe giới xong về nhà xầm x́ với nhau rất lâu. Chuyện ăn lén mấy quả trứng giải quyết rồi sao sáng nay thấy ḷng chúng ta bất an quá. Chú tiểu huynh than thở rằng, v́ ḿnh sám hối mà chưa thành tâm nên chưa hết tội. Tiểu đệ nói rằng sao mà chưa hết tội, v́ ḿnh đă sám hối và siêu độ rồi mà. Tiểu huynh tỏ vẽ ḿnh là người thông thái kinh luật hơn chúng tiểu và kiếm lời để giải thích. Các thầy có dạy là làm tiểu phải kính thầy ḿnh như kính Phật. Tuy rằng ḿnh sám hối trên chùa nhưng chưa sám hối trước sư phụ nên tội lỗi chưa hết. Vả lại , ḿnh ăn trứng gà, tức là giết con gà con từ trong trứng là mang tội sát sanh. Ăn xong rồi mà giấu sư phụ th́ c̣n mang thêm tội che giấu, là đồng nghĩa thêm tội nói láo. Nhân quả ba đời, ḿnh làm ḿnh chịu chứ không ai chịu thay ḿnh đâu. Nghe tiểu huynh nói say sưa đạo lư nhân quả, chúng tiểu nhỏ cảm thấy đúng. Một chú mạnh dạn đứng lên nói rằng, thôi đủ rồi, ḿnh phải đi t́m sư phụ sám hối.

    Chúng tiểu áo tràng nghiêm túc đi đến quỳ trước sư phụ, tiểu huynh đại diện tỏ bày hết sự t́nh và cầu xin sám hối. Sư phụ nghe xong, ngài im lặng rất lâu. Im lặng càng lâu bao nhiêu th́ chúng tiểu càng bối rối bấy nhiêu. Các chú cũng nhắm mắt mà chờ đợi, xem diễn tiến t́nh huống sẽ đi về đâu.  Sự im lặng như có gợi nhớ trong ḷng sư phụ điều ǵ khó tả, lúc này chúng tiểu cũng không suy đoán sư phụ đang suy nghĩ ǵ.  Một lúc sau, ngài dạy các con hăy lắng nghe thầy dặn.  Phật dạy trong cuộc đời có hai hạng người là cao quí nhất. Hạng thứ nhất là các bậc trong sạch vẹn toàn không phạm một điều tội lỗi nào. Hạng thứ hai là người có phạm sai lầm mà thành tâm biết lỗi. Hôm nay các con thành tâm sám hối là điều thầy mừng. Các con nhớ lần sau đừng lặp lại nữa. Không hiểu sao, sư phụ đang nói mà ḷng nghẹn ngào như sắp khóc. Ngài giấu mặt bằng cách quay người qua hướng khác và bảo rằng: Thôi được rồi, các con về nghỉ đi. Các chú cảm nhận rằng, có một t́nh thương ḱ diệu trong thầy đang phủ khắp tâm hồn của các chú tiểu. Chúng tiểu im lặng lạy thầy trong nước mắt mà lặng lẽ bước ra. Trong thâm tâm một bậc thầy tuổi quá sáu mươi, nh́n đám tiểu như người cha nh́n những đứa con. Các con nhỏ đó  đang thiếu miếng ăn ngon lúc c̣n tuổi thơ. Tuy không nói ra cho chúng tiểu biết , nhưng ḷng sư phụ đau như cắt. Con nít bên ngoài bằng tuổi chúng điệu, muốn ǵ được đó thỏa thích vui chơi. C̣n chúng tiểu này c̣n nhỏ, ngày ngày ăn chay, tu học mà lại thiếu miếng ăn. Thời buổi lúc đó, sư phụ xoay xở để chúng điệu đủ cơm ăn là quí lắm rồi.

    Chúng tiểu bước ra ngoài và về pḥng ngũ. Các chú im lặng khá lâu. Từ ngày về chùa được thầy nuôi dạy và săn sóc. Chưa bao giờ các chú xúc động và rưng nước mắt như hôm nay. Cái tâm trạng nhớ ơn thầy giờ này đă thẩm thấu khắp tâm can các chú tiểu nhỏ. Chú tiểu nhỏ thỏ thẻ với các tiểu huynh rằng, sao em thấy ḷng sư phụ ḿnh cao đẹp như Bồ Quán Thế Âm. Cả chúng tiểu đều rưng nước mắt, nghe xong ḷng tràn đầy nỗi niềm biết ơn. Một chú bảo rằng, thôi từ nay ḿnh đừng làm sư phụ buồn nữa, cả chúng tiểu đồng thanh đáp “Ừ”.  Các chú như thỏa măn với những ước nguyện trong ḷng và bắt đầu thiu thiu ngũ.

    Vài hôm sau, sư phụ nhóm chúng mà gởi vài lời sách tấn tu học. Thầy tán thán tấm ḷng chân thật của các chúng tiểu. Thầy giải thích rộng răi hơn về chuyện ăn chay. Thầy bảo, các chùa  Nam Tông ở các nước Tích Lan, Lào, Thái lan tăng sĩ được quyền khất thực và ăn các món mặn. Ḿnh cũng theo Phật, theo trường phái Bắc tông chỉ ăn chay không ăn mặn. Ăn chay đủ chất  th́ cũng đầy đủ sức khỏe tu học. Sư phụ khóc v́ hồi đó, cơm vừa đủ no thôi, thức ăn vô cùng đạm bạc. Ḱ thực, lúc đó chúng điệu suy dinh dưỡng rất nhiều. Tiền đâu mà đi chợ mua thức ăn hằng ngày. Đồ rau củ chúng Tăng ăn hằng ngày  được xin từ các chợ ở Sài g̣n mang về. Mỗi tháng quí Phật tử hảo tâm ở Sài g̣n đi xin thức ăn về chùa cúng dường một đến hai lần. Cách sử  dụng thức ăn như sau, giả sử mấy giỏ càn xé chứa đủ loại rau củ. Những món rau củ nào dễ bị khô héo trước th́ ăn trước, món nào khô héo sau th́ ăn sau. Ví dụ, Su le là loại mau hư nhất th́ ăn mấy ngày liền cho hết, tiếp sau là cà rốt, tiếp sau nữa là bí ngô… Có món ăn tới trên ba bốn ngày cũng chưa hết.  Chúng điệu ai cũng im lặng ăn trong chánh niệm. Các chú mỗi lần thấy một món thức ăn lặp di lặp vài hôm, chỉ nói một câu văn chương hài hước rằng: “Cũng là cây đa bến củ con đ̣ năm xưa”. Nói xong cười với nhau vui vẽ.

    Trong chùa hồi đó, gồm chúng tăng xuất gia tại chùa và các thầy các chú từ các nơi khác xin ở để đi học. Dù chúng đệ tử hay chúng ngoài đến ở học sư phụ cũng đối xử b́nh đẳng. Sư phụ ân cần nói chuyện như một lời tâm sự. Trong hoàn cảnh này, thầy phát nguyện với Phật là nuôi tăng chúng ăn học. Hồi thầy làm tiểu cũng khổ lắm mà thầy rán tu. Thầy ở với sư ông từ khi lọt ḷng, chẳng bao giờ biết mặt cha mẹ đẻ của ḿnh. Sư ông nuôi thầy là nuôi từ một đứa trẻ mồ côi. Tuổi thơ không hề biết cha mẹ, thầy xem thầy ḿnh là cha mẹ. Ôi những năm xa xưa ấy, thầy đă từng lang thang bán báo để để kiếm tiền ăn học. Trong nghèo khó ấy mới tôi luyện t́nh thương và ư chí của người tu. Thầy thường tụng kinh, tụng chú và niệm Phật. Từ khi vừa trưởng thành, thầy đă lấy pháp môn tụng chú đại bi và niệm Phật làm hành trang tu học của đời ḿnh.

    Thầy dạy, hôm nay chùa ḿnh c̣n thiếu thốn, nhưng chưa đến nỗi đói cơm rách áo. Các con chịu khó ăn tương chao dưa muối qua ngày mà học. Khó khăn trong đời chỉ một giai đoạn  thôi. Tuổi học hành theo trường lớp là quan trọng vào lúc này các con ạ. Các con nhớ rán học sau này biết nẽo mà tu. Như tuổi thầy bây giờ muốn học mà học sao được.  Thế hệ của thầy đă qua rồi, thế hệ các con nối tiếp lo việc Phật giao phó. Ôi những tâm sự chân thành ấy tác động Tăng chúng hơn một bài thuyết pháp với nhiều ngôn từ bóng bẩy. H́nh ảnh thầy với lời dạy đó tạo cho chúng điệu sức mạnh tu học trong cuộc đời.

    Tuổi  Sa di ham ăn ham ngũ, nhớ những lời dạy mà chúng con chịu khó tu học. Ḱ thực, tấm ḷng rộng mở nuôi tăng sĩ trẻ là một sự dấn thân trong giai đoạn ấy. Sư phụ đă âm thần thực hành hạnh nguyên Bồ tát. Tinh thần tiếp độ chúng sanh báo ơn đức Phật, không dễ ǵ ai cũng làm được. Trong chúng tiểu ăn lén trứng gà thời đó, nay có vị trở thành những vị tăng đáng kính. Các vị đó đă học hành đến nơi đến chốn. Thầy  từ kinh nghiệm bản thân mà thương học tṛ. Từ vị tăng đă từng chịu cảnh nghèo khó mà phát nguyện nuôi dạy Tăng chúng thành tài. Từ trong mọi hoàn cảnh gian nan vẫn giữ ǵn thái độ tu niệm chân thành. Sư phụ một đời ḷng dạ luôn sắt son với Tam Bảo. Ôi, chùa xưa nay vẫn c̣n đó, sư phụ đă về cơi Phật. Những lớp Tăng trẻ ngày ấy có duyên được ngài che chở nay đă trưởng thành. Chúng con hiểu rằng, trong các thứ hương thơm, hương thơm của người sống đạo lư là không  bao giờ phai tàn. T́nh thương của thầy đă tỏa rạng trong ḷng hậu thế, ḥa quyện trong núi sông và đất trời bao la bất diệt.

(Trích từ tác phẩm “Đi t́m Phật”, Thích Đức Trí)