Lợi và hại của vitamin A?

Cà rốt chứa nhiều beta caroten - tiền tố vitamin A.

Vitamin A có nhiều trong gan và các sản phẩm sữa, giúp duy tŕ sức khỏe thị giác và hoạt động tế bào. Tuy nhiên, quá nhiều vi chất này sẽ gây hại sức khỏe nghiêm trọng, đặc biệt là đối với phụ nữ mang thai.

Vitamin A là dạng vitamin tan trong mỡ với 4 chức năng cơ bản trong cơ thể:

1, Giúp tế bào thực hiện hoạt động sao chép b́nh thường , nếu không chúng sẽ trải qua các biến đổi tiền ung thư.

2, Cần thiết cho sức khỏe thị giác, giúp cho các tế bào trong một loạt cấu trúc của mắt luôn khỏe mạnh. Ngoài ra, nó c̣n rất quan trọng đối với sự biến đổi ánh sáng thành các tín hiệu thần kinh trong vơng mạc.

3, Cần thiết cho sự tăng trưởng và phát triển b́nh thường của phôi thai và thai nhi. Vitamin A có ảnh hưởng tới những gene quyết định sự phát triển liên tiếp của một số cơ quan trong quá tŕnh phát triển phôi thai.

4, Cần thiết cho chức năng sinh sản, v́ nó gây ảnh hưởng lên chức năng và sự phát triển của tinh trùng, buồng trứng và nhau thai.

Vitamin A đến từ đâu?

Gan, các sản phẩm sữa và dầu gan cá là những nguồn vitamin phong phú. Cũng có thể t́m thấy vitamin A ở các dạng thuốc bổ sung.

Vitamin A liên quan đến những căn bệnh nào?

1- Có mối quan hệ chặt chẽ với bằng chứng khoa học đáng tin cây với những bệnh sau:

- Bệnh thiếu máu

- Bệnh xơ nang

- Nhiễm trùng

- Sởi

- Mù

- Mù ban đêm

2 - Có bằng chứng đối lập, chưa rơ ràng và sơ khai về mối quan hệ với những chứng bệnh sau:

- Viêm phế quản

- Đau tim

- Rối loạn chức năng miễn dịch

- Thiếu máu do thiếu sắt

- Sởi

- Chứng rong kinh

- Viêm loét đường ruột

- Lành vết thương

3 - Có quan hệ về y thuật cổ và ảnh hưởng ít với những hiện tượng sau:

- Mụn trứng cá

- Hỗ trợ giải rượu

- Viêm màng kết

- Bệnh Crohn

- Viêm vơng mạc do tiểu đường

- Tiêu chảy

- Viêm dạ dày

- Bướu cổ

- Ung thư phổi

- Hội chứng tiền măn kinh

- Viêm đường tiết niệu

- Viêm âm đạo

Ai dễ bị thiếu vitamin A?

- Những người kiêng ăn gan, các sản phẩm sữa và các loại rau chứa beta caroten - tiền tố vitamin A và sẽ chuyển thành vi tố này trong cơ thể.

- Trẻ sơ sinh quá nhẹ cân

- Người bị suy tuyến giáp gây giảm hoạt động chuyển hóa beta caroten thành vitamin A.

- Người già bị tiểu đường type 2

Các dấu hiệu thiếu vitamin A sớm nhất là thị lực ban đêm yếu. Ngoài ra có thể đi kèm khô da, dễ bị nhiễm trùng và bệnh metaplasia (một căn bệnh tiền ung thư).

Cần bổ sung như thế nào?

Phần lớn th́ mức hấp thu dưới 25.000 IU (tương đương 7.500 mcg) vitamin A mỗi ngày là an toàn. Tuy nhiên, người trên 65 tuổi hoặc mắc bệnh gan th́ không vượt quá 15.000 IU/ngày, trừ phi có chỉ định của bác sĩ. Đối với phụ nữ mang thai, mức hấp thu tối vẫn đang được đánh giá lại, song dưới 10.000 IU (3.000 mcg) mỗi ngày là an toàn.

Vitamin có gây phản ứng phụ hay đối nghịch thuốc?

Từ một báo cáo vào năm 1995 trên tờ Medicine, phụ nữ đang có thai hoặc sắp mang thai chỉ nên hấp thu dưới 10.000 IU (3.000 mcg) mỗi ngày để tránh gây dị tật bẩm sinh ở thai nhi.

Việc bổ sung vitamin A vừa có lợi lại vừa gây hại cho trẻ nhỏ. Nhiều cha mẹ nghe nói bổ sung vitamin A sẽ giúp tăng cường sức miễn dịch và ngừa nhiễm trùng. Điều là chỉ đúng trong một vài trường hợp. Trên thực tế, vitamin A có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Trong một nghiên cứu trên trẻ em châu Phi từ 6 tháng đến 5 tuổi, 44% sự giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh tiêu chảy được ghi nhận ở những em uống 4 lần vitamin A liều 100.000 tới 200.000 IU trong ṿng 8 tháng. Khi phân tích sâu hơn, các nhà khoa học phát hiện ra chỉ những trẻ bị suy dinh dưỡng nặng mới có tác dụng, c̣n đối với trẻ khỏe mạnh, việc bổ sung này thực sự là mối đe dọa tăng nguy cơ tiêu chảy. Ngoài ra, những em được bổ sung vitamin A c̣n tăng 67% nguy cơ bị ho và thở gấp, có dấu hiệu nhiễm trùng phổi. V́ thế, tốt nhất là không nên bổ sung vitamin A cho trẻ trừ phi có lư do đặc biệt như chứng kém hấp thu.

Một thử nghiệm lâm sàng cho thấy những người uống 25.000 IU vitamin mỗi ngày trong 3,8 năm sẽ bị tăng 11% lượng triglycerides, 3% cholesterol và 1% lượng cholesterol HDL so với những người không bổ sung. Do đó, những người mắc bệnh tim mạch nên thận trọng khi bổ sung vitamin A lâu dài.

Ngoài ra, việc tăng cường hấp thu vitamin A từ thực phẩm c̣n liên quan tới t́nh trạng mất xương và nguy cơ găy xương hông cao, do vitamin A kích thích hoạt động phân huỷ xương của tế bào. Trong khi đó, beta caroten lại không liên quan đến hiện tượng này, do đó, người bị loăng xương nên thận trọng bổ sung beta caroten thay v́ trực tiếp vitamin A.

Uống vitamin A và sắt cùng nhau sẽ giúp ngăn ngừa chứng thiếu sắt hiệu quả hơn so với chỉ bổ sung sắt. Kết hợp kẽm, sắt hoặc cả hai sẽ giúp cải thiện t́nh trạng vitamin A ở những trẻ có nguy cơ thiếu cả 3 vi chất này.

Linh Chi (theo Vitamin)