Cy sả
 
Sả, Sả chanh hay Cỏ sả - tn khoa học Cymbopogon Citratus Stapf, thuộc họ la Poaceae. Cỏ cao khoảng 1,5m sống lu năm, mọc thnh bụi, phn nhnh nhiều. Thn rễ trắng hoặc hơi ta. L di tới 1m, hẹp, mp hơi rp, bẹ trắng, rộng. Cụm hoa gồm nhịều bng nhỏ khng cuống.

Sả l loại c mi thơm sớm đựơc pht triển ở nước ta từ trước thế kỷ thứ 5 sau Cng nguyn. Ngy nay sả được trồng rộng ri ở cc vườn gia đnh để lấy thn rễ lm gia vị ăn sống, ướp với cc loại thịt lợn, b cho thơm, nấu thịt ch, lm dưa ăn v...v.... L Sả dng nấu nước gội đầu v thường dng phối hợp với cc loi cy c tinh dầu khc trong nồi xng giải cảm cổ truyền khi bị cảm cm.

Sả cũng được dng cất 1 thnh phần chủ yếu l citral v geraniol, nhưng lượng tinh dầu km hơn nhiều loi Sả khc hiện được trồng đại tr ở Việt nam l Sả Java hay Sả xo (Cymbopogon Winterianus Jowitt) c hm lượng tinh dầu cao (8-10%).

Tại Việt Nam cn trồng loại Sả hồng hay Sả rộng, Sả palma-rosa (Cymbopogon martinii) (Roxb.) (Wats.). Ngoi cng dụng lm gia vị củ Sả l Sả v tinh dầu Sả đều được sử dụng lm thuốc đ từ lu đời trong nhn dn ta. Sả c vị cay, tnh ấm c tc dụng lm ra mồ hi, ấm bụng, gip tiu ho, khỏi nn, thng kh, st trng, khử uế, tiu đờm... Thường được chỉ định dng điều trị cc bệnh như Đau đầu, đau bụng, ỉa chảy; Thấp khớp, đụng giập, cầm mu; Kinh nguyệt khng đều, ph sau khi sinh. Sả được sử dụng nhiều qua kinh nghiệm dn gian. L Sả phối hợp với cc loi cy c tinh dầu khc (Hương nhu, Hng chanh, Bưởi...) nấu nước dng xng chữa cảm cm, sốt. L Sả dng pha nước uống giải nhiệt v thng tiểu, tiu thực. Nn Sả muối dưa ăn phng ngừa sơn lam chướng kh, sốt rt ng nước.

Củ Sả non, thi nhỏ, phơi kh tn bột lm tiu ho (phối hợp với mạch nha), tẩy uế răng miệng, hi nch (phối hợp với phn phi) Củ sả nấu nướng uống thng tiểu lm ra mồ hi. Dng ngoi r nt chữa chm mặt trẻ em. Dng củ sả (2 nắm) phối hợp với cỏ xước, rễ cỏ tranh hoặc bng m đề (mỗi thứ một nắm) chữa bỗng dưng ph nề hai chn, đi t thấp thũng.

Tinh dầu sả được dng phun muỗi v trừ hi thối, dng thoa ngoi chữa cm, phng bệnh truyền nhiễm. Pha vo nước nng uống mỗi lần 10-15 giọt chữa cảm cm hay cảm mưa uớt, sốt gai rt m khng ra mồ hi. Với liều lượng thấp hơn (6-8 giọt) uống vi ba lần chữa nn, đầy, ỉa chảy.