Phật Giáo Việt Nam trước nỗi đau của Dân Tộc

Thích Đức Trí

 

Phật giáo Việt Nam đă thể hiện tinh thần đồng hành với dân tộc qua nhiều thời đại. Các Tăng sĩ Việt Nam đă từng thẩm thấu nỗi khổ của nhân dân dưới ách thống trị giặc ngoại xâm và đă hết ḷng giúp vua giữ nước. Ở đây, chúng ta trở về những h́nh ảnh tiêu biểu Phật Giáo Đinh, Lê, Lư, Trần để thẩm định tinh thần đạo Phật trong vận mệnh đất nước lâm nguy. Tư tưởng và hành trạng các thiền sư giúp vua giữ nước, an dân là bài học cao quư.  Chúng ta cần lắng ḷng quán chiếu sâu sắc nỗi khổ của người dân trong hiện tại để có thái độ sống yêu thương và hiểu biết của người con Việt.

Trước hết, nói về tính chủ quyền quốc gia, Việt Nam là một quốc gia độc lập, dù ngàn năm đô hộ giặc Tàu nhưng tổ tiên chúng ta cũng từng xả thân bảo vệ để giữ ǵn non sông xă tắc. Đối trước một quốc gia đông dân số mạnh như Trung Quốc, nhưng nhiều lần bị thất bại trước tinh thần đấu tranh bảo vệ lănh thổ của người dân Việt. Tư tưởng chủ đạo vượt qua mọi thế thống trị đó là tinh thần yêu nước và sức mạnh ḥa hợp ư chí toàn dân. Vua hay chính quyền lănh đạo cũng v́ quyền lợi thiết thực của người dân để thi hành mọi lĩnh vực bao gồm đạo đức, chính trị, văn hóa, kinh tế, an ninh quốc pḥng… Một xă hội tốt đẹp là đáp ứng nguyện vọng mưu cầu hạnh phúc của người dân. Chính v́ quyền lợi chung cho dân tộc mà tạo được niềm tin quần chúng, ư chí toàn dân là sự tổng hợp sức mạnh lớn nhất để quyết định tồn vong của đất nước trước nạn ngoại xâm. Đức Phật dạy rơ trong kinh Tăng Chi về bảy pháp gồm bảy điều kiện để một quốc gia hưng thịnh. Trong pháp ấy, nhấn mạnh tinh thần: Ḥa hợp, tôn trọng dân chủ, dân quyền, xây dựng luật pháp nhân bản, tôn trọng quyền sống, quyền b́nh đẳng, tôn trọng các bậc hiền trí trong đời. (Xem Kinh Tăng Chi Bộ-Phẩm Vajji, HT. Thích Minh Châu dịch).  Khi dân chúng ở Vajji thực hành bảy pháp để tổ chức sức mạnh một quốc gia cho nên vua A Xà Thế không dám dùng âm mưu đánh chiếm mà phải chịu rút lui.  Phật giáo Nguyên Thủy đă sớm có tư tưởng hộ quốc an dân theo tinh thần Phật dạy. Các kinh điển Đại thừa phát triển mà các thiền sư ứng dụng phong phú hơn, như Kinh Kim Cang, Bát Nhă, quan điểm: Tất cả pháp là Phật Pháp (Nhất thiết pháp giai thị Phật Pháp). Tinh thần từ bi vô ngă là thể nhập vào xă hội để bảo hộ đời sống ḥa b́nh nhân loại, là tư tưởng chủ đạo dấn thân giúp đời.

Vua Đinh Tiên Hoàng (924-979), có công dẹp loạn 12 sứ quân, nội loạn này cũng có nguyên nhân từ việc giặc Tàu gieo rắc từ trước. Nhà vua chính thức mời thiền sư Khuông Việt nhậm chức Tăng Thống, cố vấn hành chính cho triều đ́nh. Thiền sư cũng giúp Vua Lê Đại Hành trong công tác chính trị và ngoại giao. Điều mà các nhà lănh đạo quốc gia ngày nay cần quan tâm, dùng đạo đức cảm hóa nhân dân, thương dân mới giữ vững đất nước. Ḷng dân mến thuận th́ mọi thế lực ngoại xâm không c̣n có chỗ dựa để thôn tín, đồng hóa hay chiếm đoạt đất nước.

Vua Lê Đại Hành (980-1005), vị vua thời tiền Lê, có công chống giặc Tống phương bắc, dẹp quân Chiêm Thành phương nam để cũng cố đất nước Đại Cồ Việt.  Khi Vua hỏi thiền sư Đỗ Thuận (914-990) về vận nước, thiền sư đă trả lời như sau: “Vận nước như dây quấn. Trời Nam ôm thái b́nh. Đạo đức ngự cung điện. Muôn xứ hết đao binh”[1] (Quốc tộ như đằng lạc. Nam thiên lư thái b́nh. Vô Vi cư điện các. Xứ xứ hết đao binh). Bài: Vận Nước (Quốc Tộ), được xem như bản tuyên ngôn ḥa b́nh của dân tộc Việt Nam. Vua được xem là thiên tử, người lănh đạo muôn dân trăm họ, trong tổ chức pháp quyền phong kiến, Vua đứng trên cả thầy và cha mẹ, với tư tưởng “Quân-Sư-Phụ”. Toàn dân ví như mây quấn lại, hướng về Vua lănh đạo, vua và dân cùng lư tưởng sống v́ dân tộc th́ quốc gia hùng mạnh, thanh b́nh.

Thời vua Lư Thái Tổ, tức Lư Công Uẩn, vị vua đầu tiên sáng lập triều đại nhà Lư. Vị Vua anh minh này được thiền sư Vạn Hạnh (938-1025) đào tạo ngay thuở bé và cùng triều thần lập ngôi vua. Thiền sư Vạn hạnh đă từng cố vấn cho vua Lê Đại Hành đánh Tống, thống nhiếp quân Chiêm Thành. Thiền sư năng động, học rộng hiểu nhiều, làm việc đại sự giúp vua b́nh trị đất nước với ḷng bi mẫn của hạnh Bồ Tát. Thiền sư ra đi đă để lại cho hậu thế những lời dạy cao quư của bậc thấu đạt lẽ có không và thịnh suy ở đời: “Thân như bóng chớp chiều tà. Cỏ xuân tươi tốt thu qua rụng rời. Sá chi suy thịnh việc đời. Thịnh suy như hạt sương rơi đầu cành”.[2] (Thân như điện ảnh hữu hoàn vô. Vạn mộc xuân vinh thu hựu khô. Nhậm vận thịnh suy vô bố úy. Thịnh suy như lộ thảo đầu phô). Các nhà sư xem thân như huyễn, dấn thân cơi đời như huyễn để cứu khổ ban vui.

Trần Thái Tông (1218-1277) là vị vua đầu tiên của thời đại nhà trần, văn vơ song toàn, cũng là một thiền sư lỗi lạc, mang tinh thần nhập thế. Năm 1258, đích thân nhà vua đă đích thân lănh đạo quân đội đánh bật quân Nguyên Mông ra khỏi đất nước.  Ông vận dụng tư tưởng : “Lấy tâm thiên hạ làm tâm của ḿnh”.(Dĩ chúng tâm vi kỷ tâm). Tư tưởng Thái Tông trong vai tṛ lănh đạo quốc gia, phát huy đạo lư giải thoát trong mọi hoàn cảnh, làm nền tảng cho h́nh thành phái thiền Trúc Lâm sau này. Thời đại Nhà Trần với các vị vua kế tiếp đều đem hết sức ḿnh cứu nước, cứu dân, đó là niềm tự hào muôn đời cho thế hệ người Việt Nam.

Ngày nay, Đất nước chúng ta đang bị quân Trung Quốc lấn chiếm biển đảo, chiếm dụng đất đai biên giới và h́nh thức đồng hóa qua các hợp đồng lănh thổ xây dựng khu dân cư trong ḷng đất Việt. Đằng sau quan hệ kinh tế là nạn đe dọa về môi trường sinh thái, nguồn tài nguyên thực phẩm cũng bị nhiễm độc. Vô số món hàng giả, thực phẩm giả đă ồ ạt xâm chiếm thị trường Việt Nam, người dân đang chịu cảnh sống lo âu và bế tắc. Sự phân hóa rơ rệt trong mọi tầng lớp người dân, một dân tộc hiện tại không c̣n tự tin về chủ quyền dân tộc th́ tương lai đất nước sẽ đi về đâu? Vậy bài học v́ dân v́ nước mà dấn thân bảo vệ là sức mạnh thiêng liêng vốn có ngàn đời của dân tộc Việt Nam, nếu bỏ dân sẽ mất nước.  Ngay trong tiếng nói trung thực để đ̣i quyền sống người dân hôm nay là thông điệp định hướng cho hành động cứu nguy dân tộc. Đáng lư xem đó là sự nỗ lực đáng khích lệ thay v́ đàn áp và ngược đăi.

Hăy hướng về truyền thống cao thượng của tổ tiên, của các bậc anh hùng ái quốc để sống có trách nhiệm với dân tộc. Hăy thương dân, hăy quư dân, hăy v́ dân, hăy đồng cảm với nỗi khổ của dân, hăy đồng hành với dân. Không phân biệt tôn giáo, địa vị, ai là người con dân Việt, người có lương tri và ân nghĩa hăy tự nhận thức trước thảm họa giặc Tàu trên đất Việt. Mọi người dân vô tội như đàn cá nhốt trong chảo lớn khi ḷ lửa nung nóng và cơn đau quằn quại sẽ diễn ra trong vài giây phút sau đó. Dân tộc chúng ta trước thảm họa xâm lược của Trung Quốc hôm nay cũng như thế.

Trong giáo lư Tứ đế, bốn chân lư chắc thực trên hai phương diện chân đế và tục đế thuyết minh cho đạo đức giải thoát trong hiện thực nhân sinh. Truy t́m nguyên nhân khổ đau để loại bỏ là phương pháp nhất quán cho lập trường Phật giáo trong xă hội hiện tại. Một nhà lănh đạo, một chủ thuyết mù quáng mới chọn lựa con đường xâm lấn, cướp giựt để xây dựng hạnh phúc cho dân tộc, cho đất nước là điều không thể có được. Sự đàn áp, sự che đậy nỗi đau, nỗi khổ của dân là hành động đê hèn vô lương tâm tiếp tay nối giáo cho giặc, nhấn ch́m tổ quốc trong lầm than và trong niềm tủi nhục là tội bán nước hại dân.

Người dân là bảo vật của đất nước, người dân cùng khổ đáng được bảo bọc và che chở trước mọi chướng nạn cuộc đời. Tiếng kêu thương của dân là tiếng gọi của hồn thiêng sông núi nhắc nhở mọi người dân Việt có lương tâm ṇi giống hăy vươn lên trước mọi cường quyền ngang trái để giữ ǵn đất nước tổ tiên lâu đời gầy dựng và bảo vệ. Đất nước thực sự độc lập và tự do là chiếc nôi kỳ diệu nuôi lớn mọi thế hệ con cháu chúng ta hôm nay và muôn đời./.


 

[1]Bài Quốc Tộ-Thiền Sư Đỗ Thuận, Nguyễn Lang dịch, Việt Nam Phật giáo Sử luận I, NXB. Lá Bối, in lần thứ 1, S, 1973

[2] Vạn Hanh Thiền Sư “Thị Đệ Tử”, HT. Thích Mật Thể dịch