An Lạc Cổ Tự

Minh Hiện

         

            Gọi là cổ tự, không phải chỉ nhằm vào tính cổ kính của một ngôi chùa ở làng quê miền Tây Nam bộ, mà An-Lạc cổ tự ở đây c̣n mang dấu ấn thăng trầm theo thời gian từ trước năm 1945 cho đến ngày hôm nay, trải qua những thay đổi mất mát, suy sụp và phục hồi.

          Khoảng những năm 1938, 1939, tại xă B́nh-Thành, huyện Giồng-Trôm, tỉnh Bến-tre, có hai chị em ruột tên là Đặng-Thị-Nhàn và Đặng-Thị-Hườn, trong xóm làng c̣n gọi là bà Hai và bà Ba. Đây là hai vị điền chủ nhân hậu và hiếu đạo. Cả hai bà đều góa chồng sớm và cùng cất hai ngôi nhà ngói ở cạnh nhau trên đất của tổ tiên. Đến lúc người mẹ của hai bà trên tuổi bát tuần hay bệnh hoạn và lẫn lộn, hai bà đă mời chư Ḥa Thượng và quư tôn túc đến thường trực tại nhà để tụng niệm cầu an cho mẹ. Trong số chư Tăng có nhiều bậc cao đức như Ḥa Thượng Khánh Ḥa, chùa Tuyển Linh, sư cụ trụ tŕ chùa Tân Thủy, nhà sư Chí Thông. . .

           Khi thân mẫu qua đời, thực hiện xong các nghi lễ cúng tụng, lập trai đàn theo truyền thống Phật giáo, hai bà tự nhiên thấy bước đầu được nhập tâm Pháp Phật và trở thành cư sĩ Phật giáo tại gia. Đ́ều nầy có lẽ một phần nhờ có căn cơ thiện nghiệp, phần nữa chắc là do có dịp tiếp cận chư Tăng, hầu kinh, tụng niệm trong suốt thời gian dài cầu an cho mẹ, thế rồi, sau khi làm tuần măn tang cho mẹ, bà Hai và bà Ba suy nghĩ thật nhiều để đi đến quyết định quan trọng là lập chùa báo hiếu. Hai bà dọn ở chung với nhau trong ngôi nhà của bà Hai (sau nầy trở thành tổ đ́nh của gia tộc Huỳnh Nguyễn), c̣n ngôi nhà của bà Ba được dỡ đi đưa đến một vị trí khác, xây thành một ngôi chùa theo cách     “cải gia vi tự”. Chính Ḥa-Thượng Khánh-Ḥa chùa Tuyền-Linh đă hoan hỷ giúp chọn vị trí cất chùa trên một thế đất cao, có nhiều g̣ mối, có vườn cây và đường nước từ phía Đông chảy vào. Ḥa-thượng đă định hướng chùa quay mặt về hướng Tây và đặt tên chùa  là An-Lạc. Ngôi chùa cất bằng cột kề, gồm có ngôi chánh điện và dăy nhà phụ năm căn lợp bằng ngói âm dương. Chùa cất xong các bàn thờ được khang trang, nhưng hầu hết các tượng Phật đều là tranh vẽ. Duyên may, có tin một ngôi chùa cổ ở sâu trong xă Hương-Điểm bị sụp đổ v́ bơm đạn mà không ai dám đến để chăm sóc, tu bổ, cho nên xem như bị phế bỏ, chỉ c̣n lại những tượng Phật cổ nằm trơ ngoài nắng mưa. Bà Hai liền tiếp xúc với gia đ́nh bà Bằng Ngỡi, một người giàu trong vùng để xin thỉnh các tượng Phật gỗ về thờ tại An-Lạc. Việc chuyễn vận các tượng Phật đi một đoạn đường không đầy 20 cây số nhưng thật không dễ dàng, phải dùng cổ do trâu kéo để chở các tượng Phật đi làm nhiều chuyến. Đến đoạn phải dùng đường thủy th́ phải dùng xuồng, ghe nhỏ mong manh. Công việc rồi cũng hoàn tất tốt đẹp và đến đầu năm 1945 th́ An-Lạc Tự đă có đầy đủ các tượng Phật bằng gỗ trang nghiêm. Những tượng Phật này làm bằng gỗ mít sơn phết màu vàng có niên đại vào khoảng năm 1920.

          Rồi những năm  chiến tranh xảy đến, trong khoảng thời gian này, xă B́nh-Thành nói chung và  khu vực chùa An-Lạc nói riêng đă gánh chịu nhiều tàn phá trong một thời gian dài; ngói vở, cột kèo hư hỏng nhiều nơi, cây cối xung quanh chùa bị trúng đạn… cũng may, các tượng Phật đều không hề hấn ǵ, các trống, chuông, đại hồng chung, tràng phan, liễn cận xà cừ . . . vẫn c̣n nguyên vẹn.

          Lúc này bà Hai và bà Ba đă dọn về ở hẳn trong chùa An-Lạc v́ ngôi nhà của hai bà đă bị chiến tranh thiêu hủy.

          Hai vị cư sĩ mộ đạo này cùng với sự hổ trợ tích cực của vợ chồng người con rễ là bà

Nguyễn thi Đẩu và ông Huỳnh Thanh Giác, cùng đều là cư sĩ Phật giáo đă tiếp tục duy tŕ sinh hoạt đạo pháp trong chùa và giữ ǵn nề nếp sau khi bà Hai và bà Ba qua đời.

          Sau khi chiến tranh chấm dứt, hai vị cư sĩ nầy lần lược qua đời, các con cháu của hai vị đă cử một người cháu có tâm đạo làm nhiệm vụ thủ tự và cả gia tộc  Huỳnh Nguyễn bắt tay vào việc tu sửa chùa An-Lạc. Việc trùng tu được tiến hành qua nhiều giai đoạn từ năm 1978 đến nay, dăy nhà bị sập được dỡ bỏ và xây dựng lại mới, năm căn nhà khách, nhà bếp và nhà phụ. Vào ngày lễ Phật-Đản 15 tháng Tư âm-lịch vừa qua chùa An-lạc đă tổ chức lễ khánh thành phần chánh điện được mở rộng thêm 50 mét vuông và thay toàn nền chánh điện bằng gạch bông. Phật tử trong xă đến tụng kinh, lễ Phật hơn 100 người, cùng ở lại dùng cơm chay. Một Phật tử ở Sài G̣n có nguyện dâng cúng một tượng Phật Quan-Âm cao hơn 2 mét.

          Thời gian mấy năm trở lại đây, hoạt động tham quan, du lịch Bến Tre ngày càng phát triển. Những chuyến du lịch về quê hương xứ dừa thường đi qua các địa danh như Cồn Phụng, mộ cụ Nguyễn-Đ́nh-Chiểu, mộ cụ Vơ-Trường-Toăn, biển và vùng hải sản Ba-Tri. . . trên đường về qua phà Rạch-Miễu, các đoàn du lịch hành hương thường ghé viếng An-Lạc Tự để t́m những giây phút an tịnh qua cảnh tượng một ngôi chùa c̣n giữ được phong cách làng quê Nam bộ có vườn dừa bao quanh, có hồ sen, có những tượng Phật bằng gỗ, tượng Phật Quan Âm lộ thiên ẩn dưới tàng cây sao cổ thụ.

                        

                                                  (Cư sĩ Minh-Hiện sưu tầm).